Przyroda Województwa Śląskiego
Województwo Człowiek i przyroda Badania i edukacja Ochrona przyrody Przyroda nieożywiona Przyroda ożywiona
Rzeczywista roślinność
 
Przyroda ożywiona Roślinność
Pomocne i polecane Mapa serwisu
Kliknij, aby zobaczyć powiększenie
Murawa kserotermiczna
fot. R. Bula
Kliknij, aby zobaczyć powiększenie
Kontynentalny bór mieszany
fot. R. Bula
Kliknij, aby zobaczyć powiększenie
Kwaśna buczyna górska
fot. J. B. Parusel
Kliknij, aby zobaczyć powiększenie
Jaworzyna ziołoroślowa
fot. J. B. Parusel
Kliknij, aby zobaczyć powiększenie
Grąd subkontynentalny
fot. K. Henel
Kliknij, aby zobaczyć powiększenie
Łęg jesionowo-olszowy
fot. K. Henel
Kliknij, aby zobaczyć powiększenie
Żyzna buczyna karpacka
fot. J. B. Parusel
Zgodnie z najnowszym podziałem geobotanicznym, obszar województwa śląskiego położony jest w obrębie Prowincji Środkowoeuropejskiej i Karpackiej oraz: 6 krain, 11 okręgów i 56 podokręgów. W granicach województwa stwierdzono występowanie ponad 480 zespołów i zbiorowisk roślinnych, w tym 48 zespołów i zbiorowisk leśnych oraz zaroślowych. Położenie województwa w różnych jednostkach fizycznogeograficznych determinuje charakter szaty roślinnej. Wyraźnie zaznaczają się różnice pomiędzy północną częścią - niżową i południową - górską.

Tabelę przedstawiającą podział województwa śląskiego na regiony geobotaniczne można pobrać bezpośrednio ze strony w formacie Format PDF PDF (17 KB).

Do przeglądania i drukowania dokumentów w formacie Format PDF PDF można użyć m.in. dostępnego bezpłatnie programu Adobe Acrobat Reader.

Północna część województwa śląskiego

W części niżowej województwa, w szacie dużych kompleksów leśnych, dominują wielkopowierzchniowe zbiorowiska suboceanicznych świeżych borów sosnowych, często o charakterze monokultur, wprowadzanych w miejsce naturalnych lasów mieszanych. Porastają one siedliska ubogie, słabo wilgotne, gdzie wytworzyły się kwaśne gleby bielicowe: w Lasach Lublinieckich, Lasach Rudzkich, na Wyżynie Śląsko-Wieluńskiej. Duże powierzchnie zajmują również śródlądowe bory wilgotne, z masowym udziałem w runie trzęślicy modrej, rozwijające się na płaskich i wilgotnych terenach. Największe ich płaty występują w Lasach Lublinieckich i Kobiórsko-Pszczyńskich. Szeroko rozpowszechnione na siedliskach wilgotnych i podmokłych w Lasach Lublinieckich i Kobiórsko-Pszczyńskich są także bagienne bory trzcinnikowe. Zbiorowiska te wyróżniają się trawiastym runem, w którym dominuje trzcinnik owłosiony. Wymienione fitocenozy borowe należą do uboższych florystycznie. Na glebach średnio żyznych dość często spotykany jest kontynentalny bór mieszany. Największe jego fragmenty występują w Lasach Lublinieckich, Kobiórsko-Pszczyńskich i Rudzkich. Do rzadszych zbiorowisk należy kontynentalny bór bagienny, wykształcający się na niedużych powierzchniach, w silnie podmokłych obniżeniach terenu, na glebach torfowych. W runie obficie rosną: borówka bagienna i chronione bagno zwyczajne. Jego dobrze zachowane płaty występują w Lasach Lublinieckich i Murckowskich. Na siedliskach nieco żyźniejszych, niż zajmowane przez kontynentalny bór mieszany - na glebach płowych i brunatnych zbielicowanych - rozwija się kwaśna dąbrowa. Jest to las mieszany z panującym dębem bezszypułkowym w drzewostanie, w którego runie przeważają ogólnoleśne acidofilne gatunki (np.: trzcinnik leśny, śmiałek pogięty, pszeniec zwyczajny). Największe powierzchnie tego zbiorowiska znajdują się w okolicach: Gliwic, Świerklańca, Łazisk i Murcek. Kwaśna dąbrowa w przeszłości była szerzej rozpowszechniona, ale na skutek przemian antropogenicznych i gospodarki leśnej preferującej sosnę, w wielu miejscach upodobniła się do kontynentalnego boru mieszanego.

Spośród zbiorowisk lasów liściastych, największe straty powierzchniowe poniósł grąd subkontynentalny. Wielogatunkowe lasy grądowe porastały siedliska żyzne, dlatego zostały stosunkowo wcześnie wytrzebione i zmienione na pola uprawne. Nieduże ich fragmenty ostały się w postaci remiz, rozsianych w krajobrazie rolniczym lub na obszarach trudno dostępnych, z bogatą rzeźbą terenu. Grądy są typowymi zbiorowiskami niżowymi, w górach występują jedynie w piętrze pogórza (do 600 m n.p.m.). Najlepiej zachowane fitocenozy grądowe występują na Pogórzu Cieszyńskim, Garbie Tarnogórskim (w okolicach Poręby i Łaz), w Lesie Tworkowskim (Kotlina Raciborska) oraz m.in. w rezerwatach: Parkowe, Łężczok i Hubert.

Zdecydowanie częstsze od lasów dębowo-grabowych są buczyny, które zróżnicowane są na pięć zespołów: żyzną buczynę sudecką, żyzną buczynę karpacką i żyzną buczynę niżową - wykształcających się na żyznych glebach świeżych lub wilgotnych, ciepłolubną buczynę storczykową - na suchych i płytkich glebach wapniowcowych oraz kwaśną buczynę niżową - na ubogim i zakwaszonym podłożu. Spośród wymienionych zespołów, najczęściej spotyka się kwaśną buczynę niżową. Zbiorowisko to przywiązane jest do terenów płaskich i niewysokich wzniesień. Dobrze wykształcone płaty występują: w obrębie Garbu Tarnogórskiego (okolice Rept), na Płaskowyżu Rybnickim (okolice Książenic), w Lasach Murckowskich (rezerwat Las Murckowski), na Wyżynie Częstochowskiej (np. w rezerwacie Parkowe), Wyżynie Wieluńskiej i Progu Woźnickim. Żyzna buczyna sudecka występuje nielicznie na Wyżynie Częstochowskiej, na zacienionych, północnych zboczach dolin jurajskich (np. w rezerwatach: Parkowe, Ostrężnik, Sokole Góry, Zielona Góra) oraz na Płaskowyżu Rybnickim (okolice Książenic). Kresowe i nieliczne małe płaty żyznej buczyny karpackiej spotykane są na Wyżynie Śląskiej w dolinie Jamny (okolice Mikołowa), w Lesie Segieckim (okolice Bytomia) i w okolicy Dąbrowy Górniczej. Żyzna buczyna niżowa osiąga w województwie kraniec południowego zasięgu. Rozwija się na glebach brunatnych kwaśnych, w miejscach lekko pofałdowanych. Jej płaty, charakteryzujące się udziałem w runie perłówki jednokwiatowej, są zubożałe i często silnie przekształcone. Zbiorowisko to zostało stwierdzone na Wyżynie Częstochowskiej (Nadl. Złoty Potok), w Reptach k. Tarnowskich Gór i Bełsznicy (Płaskowyż Rybnicki). Fitocenozy ciepłolubnej buczyny storczykowej spotykane są rzadko i na niedużych powierzchniach - na Wyżynie Częstochowskiej (m.in. w rezerwatach: Parkowe, Sokole Góry, Zielona Góra, Góra Chełm) oraz na Garbie Tarnogórskim (okolice Rept, Dąbrowy Górniczej, Blachówki koło Bytomia). Są to lasy bukowe, porastające eksponowane, strome zbocza wzgórz wapiennych o ekspozycji południowej i południowo-zachodniej. Charakteryzują się niskim, rozluźnionym drzewostanem złożonym z buka, ze znaczną domieszką dębu szypułkowego, grabu i niekiedy klonu polnego. Warstwa krzewów jest lepiej rozwinięta, niż w innych typach buczyn. W runie charakterystyczna jest obecność światłolubnych i wapieniolubnych gatunków roślin, w tym m.in. storczyków: buławników, kruszczyka szerkolistnego i gnieźnika leśnego.

W dolinach rzek i mniejszych cieków wodnych rozwijają się lasy łęgowe. Najpowszechniej na obszarze województwa występuje łęg jesionowo-olszowy. Jest to eutroficzny i wybitnie higrofilny las, z panującą olszą czarną i domieszką jesionu, wykształcający się na siedliskach lekko zabagnionych, w dolinach wolno płynących cieków wodnych. Ginącym zbiorowiskiem jest łęg topolowo-wierzbowy. Jego fragmenty - często o zubożałym składzie - spotykane są jedynie w dolinach dużych rzek, takich jak: Wisła, Odra, Mała Panew, Olza i Soła. Rozwija się on wąskim pasem wzdłuż brzegów rzek, pomiędzy korytem a obwałowaniami, na podłożu typu mady. W strefie przykrawędziowej Wyżyny Częstochowskiej, w Obniżeniu Liswarty-Prosny, na terenie Niecki Włoszczowskiej, na Płaskowyżu Rybnickim, Wyżynie Katowickiej, Garbie Tarnogórskim i Pogórzu Śląskim, w dolinach szybko płynących potoków i na obszarach źródliskowych rozwija się podgórski łęg jesionowy. Z wyjątkiem Pogórza Śląskiego, jego płaty występują nielicznie; wyróżniają się udziałem gatunków górskich, m.in.: ciemiężycy zielonej, liczydła górskiego i świerząbka orzęsionego. Na żyznych i wilgotnych siedliskach, w zagłębieniach terenu o ruchomym przepływie wód, wykształca się łęg wiązowo-jesionowy. Zbiorowisko to należy do rzadziej spotykanych, występuje w rozproszeniu i zajmuje małe powierzchnie. Dobrze zachowane płaty tego łęgu występują: w rezerwacie Łężczok koło Raciborza (Kotlina Raciborska), w okolicach Toszka i Rept (Garb Tarnogórski) oraz na Pogórzu Cieszyńskim. Bardzo rzadkim zbiorowiskiem jest łęg jesionowy z jarzmianką większą. Stwierdzono go w okolicy Kalet i Poręby koło Zawiercia. Drzewostan tworzy tu głównie jesion wyniosły, z domieszką: jaworu, olszy szarej i czarnej oraz wiązu górskiego. W runie wysoką stałość osiąga jarzmianka większa.

Bagienne lasy olsowe zróżnicowane na dwa zespoły: olsu porzeczkowego (częściej spotykany) i olsu torfowcowego (rzadziej spotykany) rozwijają się na obrzeżach dolin rzecznych, zbiorników wodnych, starorzeczy i w bezodpływowych obniżeniach terenu na siedliskach mezotroficznych. Drzewostan buduje tu olsza czarna, a runo ma charakterystyczną strukturę kępkowo-dolinkową. W wyniku melioracji podmokłych terenów oraz regulacji rzek, olsy występują w niewielu miejscach i na niewielkich powierzchniach.

Największą osobliwością wśród zbiorowisk leśnych województwa śląskiego jest, spotykany rzadko w Polsce, zespół jaworzyny górskiej z języcznikiem zwyczajnym. Płaty tego zespołu zostały stwierdzone na Wyżynie Częstochowskiej, w okolicy Smolenia (rezerwat Ruskie Góry, Dolina Wodącej). Występują w pobliżu głębokich i wilgotnych dolin, w miejscach silnie ocienionych przez załomy skalne. Związane są z glebami zasadowymi, na których zalega gruz wapienny. Ich drzewostan tworzą: jawor, lipa szerokolistna i wiąz górski. W runie zaznacza się duży udział mchów i wątrobowców, występuje też chroniona paproć - języcznik zwyczajny.

Spośród zbiorowisk nieleśnych, największe znaczenie mają zbiorowiska endemiczne oraz ginące w skali kraju i województwa. Zbiorowiska te wymieniono poniżej.

  • Endemiczny źródliskowy zespół warzuchy polskiej - województwo śląskie jest jedynym na świecie miejscem występowania tej fitocenozy. Warzucha polska wyginęła na stanowiskach naturalnych, zlokalizowanych na obrzeżach Pustyni Błędowskiej, w wywierzyskach potoku Biała. Obecnie utrzymuje się na stanowiskach zastępczych, w obszarach źródliskowych na Wyżynie Częstochowskiej (okolice Zawiercia i Złotego Potoku) i na Niecce Włoszczowskiej.
  • Endemiczny zespół ciepłolubnej murawy naskalnej oleśnika górskiego i pięciornika wiosennego - został stwierdzony jedynie na obszarze Wyżyny Częstochowskiej, na Górze Janowskiego i Birów w Podzamczu oraz na skałach w Ryczowie, Żelazku i Śrubarni.
  • Wilgotne łąki trzęślicowe - półnaturalne, bogate florystycznie zbiorowiska jednokośnych i nienawożonych łąk na zmiennowilgotnych, żyznych siedliskach, zawierających węglan wapnia. Obfitują w rzadkie i chronione, okazałe byliny dwuliścienne, takie jak: pełnik europejski, kosaciec syberyjski, mieczyk dachówkowaty, goryczka wąskolistna, zimowit jesienny i inne. W chwili obecnej, uznane są w skali kraju za zbiorowiska ginące, w związku ze zmianami zachodzącymi w środowisku (osuszanie terenów podmokłych) i zmianami sposobu użytkowania gruntów rolnych (intensyfikacja rolnictwa, zalesianie, porzucanie użytkowania). Najlepiej zachowane fragmenty łąk znajdują się w okolicach: Tucznawy, Trzebyczki, Poręby koło Zawiercia, Dąbrowy Górniczej, Kalet, Woźnik, Poczesnej i Mstowa.
  • Zbiorowiska torfowisk przejściowych i wysokich - stanowią ostoję dla wielu gatunków roślin chronionych oraz reliktowych z zimnych okresów późnoglacjalnych, m.in.: rosiczek, tłustoszy, modrzewnicy zwyczajnej, wełnianki pochwowatej, przygiełki białej, turzycy bagiennej i innych. Najcenniejsze fragmenty występują w okolicy Dąbrowy Górniczej (Antoniów, Pogoria, Błędów), w rezerwatach Rotuz i Dolina Żabnika, w okolicy Sosnowca, Blachowni i w Lasach Lublinieckich.
  • Murawy kserotermiczne z klasy Festuco-Brometea - ciepłolubne i bogate florystycznie, półnaturalne zbiorowiska trawiaste, z licznym udziałem bylin dwuliściennych. Porastają suche i słoneczne stoki wzgórz wapiennych. Zanikają w wyniku porzucenia dawnego sposobu użytkowania (wypas), zalesiania lub zabudowy. Najlepiej zachowane płaty muraw znajdują się na obszarze Wyżyny Częstochowskiej oraz na Garbie Tarnogórskim.
  • Zespół kotewki orzecha wodnego - związany jest z eutroficznymi zbiornikami wodnymi. Na obszarze województwa spotykany jest na stawach w Kotlinie Raciborskiej (rezerwat Łężczok) i na Płaskowyżu Rybnickim (okolice Lysek, Pawłowic i Kuźni Nieborowskiej).

Południowa część województwa śląskiego

Szata roślinna tej części województwa - ze względu na duże zróżnicowanie wysokościowe - ma odmienny charakter. W górach wykształciły się cztery piętra roślinne: pogórza, regla dolnego, regla górnego i kosodrzewiny (subalpejskie).

W piętrze pogórza (do 550 m n.p.m.) dominowały niegdyś lasy grądowe, obecnie zostało ono prawie w całości zabudowane i zajęte pod uprawę.

W piętrze regla dolnego (od 550 do 1 150 m n.p.m.) panującym zespołem jest dolnoreglowy bór jodłowo-świerkowy. Pierwotnie obszar jego występowania był znacznie mniejszy, jednak wprowadzanie nasadzeń świerków w miejscach wyciętych buczyn karpackich, przyczyniło się do znacznego rozprzestrzenienia tego zbiorowiska. Zdecydowana większość płatów ma wtórne pochodzenie i ubogi skład florystyczny. Warstwę drzew tworzy świerk i buk z domieszką jodły. Najlepiej wykształcone i największe powierzchniowo fitocenozy występują na Pilsku (Beskid Żywiecki) i Baraniej Górze (Beskid Śląski).

Powszechnie spotykanym zespołem w Beskidach jest żyzna buczyna karpacka. Zajmuje przede wszystkim stoki o ekspozycji północnej i północno-wschodniej. Część górskich lasów bukowych została także w ostatnich dziesięcioleciach mocno zniekształcona w wyniku preferowania świerka. Typowo wykształcone fragmenty buczyn karpackich zachowały się w miejscach trudno dostępnych - na przykład na stromych stokach wzgórz. Największe i najlepiej zachowane powierzchnie tej fitocenozy występują: na Buczniku, Czantorii, Szyndzielni i Błatnej w Beskidzie Śląskim oraz na Muńcule, Wielkiej Raczy i Wielkiej Rycerzowej w Beskidzie Żywieckim.

Do częściej spotykanych zespołów należy również kwaśna buczyna górska. Zajmuje przede wszystkim przygrzbietowe partie stoków. W drzewostanie dominuje buk z domieszką: jawora, świerka, czasem jodły. Trawiasto-mszyste runo jest ubogie florystycznie i wyróżnia się obfitym udziałem kosmatki gajowej. Jej stanowiska w większości usytuowane są w Beskidzie Śląskim (występuje tu na rozległych powierzchniach). Dobrze zachowane płaty tego zbiorowiska stwierdzono na Czantorii i w rezerwacie Stok Szyndzielni (Beskid Śląski) oraz w rezerwacie Pod Rysianką (Beskid Żywiecki).

Wzdłuż prawie wszystkich większych potoków, na niewielkich powierzchniach występuje nadrzeczna olszyna górska. Jej optimum wysokościowe znajduje się na pograniczu piętra pogórza i regla dolnego. Rozwija się na żyznych madach rzecznych. W drzewostanie przeważa olsza szara, z nieznaczną domieszką: jesionu, jaworu, świerka, jodły, wierzby kruchej i białej. W bujnie rozwiniętym runie dominują różne gatunki lepiężników. Największe i najlepiej zachowane powierzchnie znajdują się w Kamesznicy nad potokiem Janoszka (Beskid Śląski) oraz w Jeleśni (Beskid Żywiecki) nad potokami: Sopotnia Wielka i Mała.

W północnej części Beskidu Śląskiego i w północno-wschodniej części Beskidu Małego, na stromych stokach o ekspozycji północnej, północno-wschodniej i wschodniej, pokrytych rumoszem skalnym oraz w kamienistych dolinach potoków często spotykanym zespołem jest jaworzyna górska z miesięcznicą trwałą. Wzdłuż potoków schodzi ten zespół w piętro pogórza. Drzewostan tworzy tu jawor, a w niższych położeniach jesion z małym udziałem: buka, świerka, jodły, wiązu górskiego i dębu szypułkowego. W ziołoroślowym runie dominuje gatunek charakterystyczny dla zespołu - miesiącznica trwała. Dobrze wykształcone płaty tego zespołu występują w dolinie Wapienicy, na stokach Szyndzielni i Wysokiego.

Poniżej opisano najrzadsze zbiorowiska Beskidów, związane z piętrem regla dolnego, a także strefami przejściowymi między reglem dolnym i pogórzem oraz reglem dolnym i górnym.

  • Dolnoreglowy las jodłowy - bardzo rzadkie zbiorowisko związane z reglem dolnym. Stwierdzone jedynie w zachodniej części Beskidu Żywieckiego na Lipowskiej, Małej Rycerzowej, Bukowinie i Beskidzie Bednarowym w Sobolówce. Porasta stoki o niewielkim nachyleniu, głównie o ekspozycji południowo-wschodniej i południowej. Drzewostan buduje świerk z domieszką jodły i buka.
  • Dolnoreglowy świerkowy bór na torfie - bardzo rzadki zespół leśny, którego najliczniejsze stanowiska w Polsce znane są obecnie z masywu Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim. Zajmuje wilgotne siedliska den dolinnych i lokalnych spłaszczeń stokowych. Drzewostan tworzy świerk, a w runie dominują Bazzania trilobata i liczne gatunki torfowców.
  • Podgórski łęg jesionowy - najrzadszy zespół występujący na terenie Beskidu Śląskiego i w zachodniej części Beskidu Żywieckiego. Zajmuje siedliska w dolinach lub na stokach, w pobliżu szybko płynących potoków. Optimum wysokościowe to pogranicze pogórza i regla dolnego.
  • Olszyna bagienna - została stwierdzona zarówno w Beskidzie Śląskim, jaki i w Beskidzie Żywieckim, gdzie zajmuje źródliskowe partie stoków o niewielkim nachyleniu i lokalne spłaszczenia zboczy w reglu dolnym. Są to siedliska zabagnione i podtopione. Drzewostan buduje olsza szara z domieszką olszy czarnej i jesionu. Jest to zespół bogaty florystycznie. W runie dominuje knieć błotna górska lub knieć błotna typowa. Najlepiej wykształcone płaty odnaleziono w dolinie potoku Bystra w Złatnej oraz w gminie Istebna.
  • Jaworzyna ziołoroślowa - występuje na niedużych powierzchniach w zachodniej części Beskidu Żywieckiego, głównie w grupie Wielkiej Raczy i Pilska. Optimum wysokościowe to pogranicze regla dolnego i górnego. Porasta niezbyt strome stoki i tereny źródliskowe. Drzewostan budują buk i jawor z domieszką świerka i jodły. W runie dominują gatunki ziołoroślowe, takie jak: miłosna górska, lepiężnik biały, modrzyk górski i wietlica alpejska.
  • Jaworzyna karpacka - występuje nielicznie i na niedużych powierzchniach. Zajmuje szczytowe, stromo nachylone partie stoków i strome skarpy nad potokami, na pograniczu regla dolnego i górnego w Beskidzie Śląskim (Skrzyczne, potok Janoszka w Kamesznicy), Beskidzie Żywieckim (Pilsko, Złatna, Oszast, Wielka Rycerzowa i Wielka Racza) oraz w okolicy Porąbki w Beskidzie Małym. Drzewostan jest niski i tworzą go głównie: jarząb pospolity, jawor i buk. Bujne i zwarte runo złożone jest z gatunków ziołoroślowych, m.in.: parzydła leśnego, miłosny górskiej, wietlicy alpejskiej i in.

Piętro regla górnego rozwija się w postaci wąskiego pasa, zajmującego najwyższe szczyty Beskidów (od 1 150 do 1 400 m n.p.m.). Występuje tu zachodniokarpacka świerczyna górnoreglowa. Nie jest ona częstym zespołem w Beskidach, co wynika z nieznacznego wyniesienia tutejszych pasm górskich nad poziom morza. W Beskidzie Śląskim porasta strome stoki: Baraniej Góry, Magurki Wiślańskiej, Skrzycznego, Trzech Kopców, a w Beskidzie Żywieckim: Pilska, Romanki i Lipowskiej. Drzewostan buduje świerk pospolity z domieszką jarzębu pospolitego. W runie dominują borówka czarna i wietlica alpejska.

Piętro subalpejskie wykształciło się jedynie w szczytowych partiach Pilska. Dominują tutaj karpackie zarośla kosodrzewiny, tworzone przez kosodrzewinę z domieszką jarzębiny w odmianie nagiej. Płaty kosówki poprzeplatane są traworoślami i borówczyskami bażynowymi.
W tej części województwa, u podnóża wzgórza Grapa (Kotlina Żywiecka), jedyne stanowisko ma łęg jesionowy z jarzmianką większą.

Spośród zbiorowisk nieleśnych, na uwagę zasługują poniższe zbiorowiska, ginące w skali kraju i województwa.

  • Łąka górska z mieczykiem dachówkowatym - zbiorowisko eutroficznej łąki kośnej, występujące w piętrze reglowym Beskidu Śląskiego i Żywieckiego. Rozwija się dzięki stałemu użytkowaniu, które jest połączone z intensywnym nawożeniem organicznym. Wyróżnia się licznym udziałem w runie: mietlicy pospolitej oraz mieczyka dachówkowatego.
  • Eutroficzna młaka górska - naturalne zbiorowisko rozwijające się na polanach w miejscach podmokłych, w sąsiedztwie sączących się wód źródliskowych. Największe i najcenniejsze przyrodniczo kompleksy młak z udziałem rzadkich gatunków - niebielistki trwałej i czosnku syberyjskiego - występują na Pilsku w Beskidzie Żywieckim. Młaka odróżnia się od otaczających łąk wyraźnie zaznaczoną warstwą mszystą i zielną, występowaniem wełnianek: szerokolistnej i wąskolistnej oraz gatunków niskich turzyc, takich jak: turzyca żółta, turzyca pospolita, turzyca prosowata i turzyca gwiazdkowata.
  • Uboga łąka bliźniczkowa (psiara) - półnaturalne zbiorowisko związane z tradycyjną gospodarką pasterską, wykształcające się na zubożałych siedliskach. Gatunkiem panującym jest tutaj bliźniczka psa - trawka, która tworzy gęstą i zwartą murawę o jednowarstwowej strukturze. Trawa ta ma małe wymagania siedliskowe i eliminuje ze środowiska mniej konkurencyjne gatunki. Obecnie ten typ łąki górskiej zanika w wyniku zaprzestania tradycyjnego użytkowania.
  • Borówczyska bażynowe - zespół charakterystyczny dla piętra subalpejskiego, spotykany w województwie śląskim jedynie na Pilsku. Płaty tego zbiorowiska występują wśród zarośli kosodrzewiny. Warstwę zielną tworzą niskie krzewinki: bażyna obupłciowa, borówka czarna, borówka brusznica oraz borówka bagienna.

Płaty wielu zespołów w województwie śląskim znajdują się na granicy ich zasięgów geograficznych. Granice północne osiągają m.in. zespoły: buczyny karpackiej, buczyny sudeckiej, kwaśnej buczyny górskiej, dolnoreglowego lasu jodłowego, jaworzyny górskiej z języcznikiem zwyczajnym, jaworzyny górskiej z miesięcznicą trwałą, jaworzyny karpackiej, bagiennego boru trzcinnikowego, nadrzecznej olszyny górskiej, bagiennej olszyny górskiej, karpackich zarośli kosodrzewiny, zachodniokarpackiej świerczyny górnoreglowej, dolnoreglowego boru jodłowo-świerkowego, dolnoreglowego świerkowego boru na torfie oraz szereg górskich zespołów nieleśnych. Południowe granice osiągają m.in.: kwaśna buczyna niżowa, żyzna buczyna niżowa, grąd subkontynentalny, łęg wiązowo-jesionowy, łęg jesionowo-olszowy, świetlista dąbrowa, kontynentalny bór mieszany, śródlądowy bór wilgotny, suboceaniczny bór świeży, śródlądowy bór suchy, wyżynny jodłowy bór mieszany, łozowisko z wierzbą szarą i wierzbą pięciopręcikową, ols porzeczkowy, ols torfowcowy, łęg topolowo-wierzbowy, wikliny nadrzeczne oraz wiele nieleśnych zespołów niżowych. Najdalej na wschód położone są płaty zarośli odmiany nagiej jarzębiny z porzeczką skalną i czeremchą skalną (jedyne w województwie i w Karpatach stanowisko na Pilsku).

Ponadto, na terenie województwa ma swoje stanowiska wiele zespołów rzadkich w Polsce, m.in.: salwinii pływającej i spirodeli wielokorzeniowej, rzęsy garbatej i wolffii bezkorzeniowej, paprotnicy kruchej i zanokcicy zielonej, rdestnicy ostrolistnej, rdestnicy ściśnionej, rdestnicy szczeciolistnej, rdestnicy stępnionej, grążela drobnego, grzybieńczyka wodnego, kotewki orzecha wodnego, włosiennicznika rzecznego i potocznika wąskolistnego, osoki aloesowatej, pływacza drobnego, przęstki pospolitej, turzycy prosowej, turzycy dwustronnej, turzycy Buxbauma, turzycy bagiennej, turzycy obłej, turzycy Davalla, ostrożenia łąkowego, situ ostrokwiatowego, kostrzewy bladej, miłka wiosennego i kłosownicy pierzastej, lebiodki pospolitej i kłosownicy pierzastej, przygiełki białej, łęgu jesionowego z jarzmianką większą i dolnoreglowego boru świerkowego na torfie.

Materiał strony opracowano 15 marca 2004 roku. Autor opracowania: A. Henel.

Potencjalna roślinnośćRzeczywista roślinnośćPrzeobrażenia roślinności
GrzybyPorostyRośliny | ZwierzętaRoślinnośćStruktury ekologiczneZagrożone, rzadkie, wymarłeOsobliwości świata roślinOsobliwości świata zwierząt
Województwo | Człowiek i przyroda | Badania i edukacjaOchrona przyrody | Przyroda nieożywiona | Przyroda ożywiona | Pomocne i polecane | Mapa serwisu
e-mail
Serwis współfinansowany przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach
Copyright © 2002-2006 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska   Projekt i wykonanie: ZiP Soft