Części wschodnia i zachodnia rezerwatu różnią się pod względem rzeźby terenu. Zdecydowanie intensywniej jest urzeźbiona zachodnia część, gdzie głównym elementem morfologicznym jest ciąg ostańców wapiennych. Wyróżniającymi się formami skałkowymi w partiach szczytowych ostańców są strome ściany skalne. We wschodniej części dominują łagodne wapienne grzbiety, rozcięte przez sieć suchych dolinek erozyjno-denudacyjnych o różnej wielkości. Niektóre z nich są szerokie i płytkie, inne - wąskie, głębokie o stromych zboczach.

Na obszarze rezerwatu wyróżniono 7 zespołów roślinnych, w tym 5 leśnych. Są to: żyzna buczyna sudecka, kwaśna buczyna niżowa, ciepłolubna buczyna storczykowa, jaworzyna górska, świeży bór sosnowy oraz dwa nieleśne zbiorowiska dywanowe. Odnotowano tutaj 232 gatunki roślin naczyniowych, 62 gatunki mszaków oraz 27 gatunków grzybów kapeluszowych. Stwierdzono 23 gatunki roślin objętych ochroną ścisłą, jak: dziewięćsił bezłodygowy, goryczuszka gorzkawa, goryczuszka orzęsiona, języcznik zwyczajny, lilia złotogłów, naparstnica zwyczajna, orlik pospolity, paprotka zwyczajna, pomocnik baldaszkowy, rojnik pospolity, śnieżyczka przebiśnieg, wawrzynek wilczełyko, widłak goździsty oraz storczyki - buławnik czerwony, buławnik mieczolistny, buławnik wielkokwiatowy, gnieźnik leśny, kruszczyk rdzawoczerwony, kruszczyk szerokolistny, podkolan biały, storzan belistny, wyblin jednolistny i żłobik koralowaty. Spośród wymienionych roślin na szczególną uwagę zasługuje języcznik zwyczajny (górski gatunek paproci, na niżu występujący głównie na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, w rezerwacie rośnie na ocienionych i masywnych ścianach skalnych) oraz ginące w skali kraju storczyki, zamieszczone w Czerwonej księdze roślin - buławnik czerwony, storzan bezlistny oraz wyblin jednolistny. Rośnie tu także 8 gatunków roślin objętych ochroną częściową - barwinek pospolity, bluszcz pospolity, kalina koralowa, konwalia majowa, kopytnik pospolity, kruszyna pospolita, marzanka wonna i pierwiosnka wyniosła. Osobliwością florystyczną rezerwatu jest najobfitsze stanowisko przetacznika górskiego (rośliny górskiej, rzadkiej na niżu polskim) na obszarze środkowej części Wyżyny Krakowsko-Wieluńskiej.

Świat zwierząt rezerwatu Ruskie Góry, z wyjątkiem awifauny, nie podlegał szczegółowym badaniom. Odnotowano tu, objęte ochroną ścisłą, chrząszcze z rodziny biegaczowatych, jak: biegacz fioletowy, biegacz gajowy, biegacz skórzasty i gładki. Fauna zwierząt kręgowych reprezentowana jest przez 2 gatunki płazów - ropuchę szarą i żabę trawną, 2 gatunki gadów - jaszczurkę zwinkę i padalca zwyczajnego, 17 gatunków ssaków (m.in. jeż wschodni, kret, łasica łaska, ryjówka aksamitna, ryjówka malutka, wiewiórka, tchórz, zębiełek białawy) oraz 42 gatunki ptaków. Szczegółowe badania awifauny wykazały 34 gatunki ptaków lęgowych (1/3 gnieżdżących się ptaków to dziuplaki) oraz 8 zalatujących. W bogatym zespole ptaków wyróżniają się gatunki rzadkie, wykorzystujące podczas pory lęgowej dziuplaste drzewa, jak: gołąb siniak, pleszka i muchołówka mała. Pozostałe, interesujące lęgowe gatunki to: dzięcioł czarny, puszczyk, muchołówka żałobna, muchołówka szara, świstunka i wilga. Spośród rzadkich ptaków nielęgowych do rezerwatu zalatują: dzięcioł zielony, muchołówka białoszyja i orzechówka.

Wyjątkowe walory przyrodniczo-krajobrazowe Ruskich Gór, m.in. nagromadzenie osobliwości geomorfologicznych oraz florystycznych, w pełni zasługują na ochronę w formie rezerwatu przyrody.

Materiał strony opracowano 22 lutego 2005 roku. Autor opracowania: A. Henel.