Przyroda Województwa Śląskiego
Województwo Człowiek i przyroda Badania i edukacja Ochrona przyrody Przyroda nieożywiona Przyroda ożywiona
Park Krajobrazowy Beskidu Małego
 
Ochrona przyrody Obiekty ochrony przyrody Parki krajobrazowe
Pomocne i polecane Mapa serwisu
Park Krajobrazowy Beskidu Małego został utworzony na mocy rozporządzenia nr 9/98 wojewody bielskiego z dnia 16.06.1998 r. (Dz. Urz. Woj. Biel. nr 9/98, poz. 110) na obszarze 25 770 ha z otuliną o powierzchni 22 253 ha, w celu zachowania i upowszechniania wartości przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych Beskidu Małego, w warunkach racjonalnego gospodarowania. Wschodnia część terytorium parku znajduje się obecnie w granicach województwa małopolskiego, zachodnia (16 549 ha powierzchni parku i 10 243 ha otuliny) leży na terenie województwa śląskiego. Masyw Beskidu Małego składa się z dwóch grup górskich - grupy Łamanej Skały (929 m n.p.m.) na wschodzie oraz Pasma Magury Wilkowickiej z najwyższym szczytem Czuplem (933 m n.p.m.) na zachodzie, oddzielonych doliną rzeki Soły.

W budowie geologicznej dominują piaskowce godulskie. Jedynie niewielki fragment południowej części Beskidu Małego budują wapienie, łupki i piaskowce warstw istebniańskich. Te ostatnie tworzą w południowej części parku malownicze wychodnie skalne. Najbardziej okazały ostaniec piaskowcowo-zlepieńcowy - Baszta Skalna, zwana też skałką Na Zakocierzy, jest chroniona jako pomnik przyrody nieożywionej. Interesującym elementem przyrody nieożywionej parku są także liczne jaskinie, powstałe w wyniku procesów osuwiskowych i tektonicznych oraz rzadziej - erozyjnych. Najciekawsze obiekty jaskiniowe objęto ochroną w formie pomników przyrody (Jaskinia Komonieckiego, Czarne Działy I i II).

Beskid Mały porastają lasy silnie przekształcone. W większości, tak w piętrze pogórza jak i regla dolnego, są to sztuczne świerczyny. Naturalne dla pogórza lasy grądowe występują obecnie tylko w postaci nielicznych płatów. Niewielki udział mają także zbiorowiska naturalnych lasów dolnoreglowych - żyznej buczyny karpackiej i kwaśnej buczyny górskiej, chronione na terenie rezerwatów przyrody: Madohora, Szeroka w Beskidzie Małym oraz Zasolnica. Bardzo rzadkim zbiorowiskiem leśnym Beskidu Małego jest jaworzyna górska z miesiącznicą trwałą, spotykana jedynie w postaci małych płatów. Grzbiety wzniesień we wschodniej części Beskidu porośnięte są przez fragmentarycznie wykształcone żyzne jedliny. Piętro regla górnego w Beskidzie Małym nie występuje ze względu na wysokość masywu nieprzekraczającą 1 000 m. Pomimo tego, w partii szczytowej Madohory wykształciły się fragmenty świerczyny górnoreglowej z udziałem gatunków charakterystycznych dla tego zbiorowiska, co stanowi niezwykłą osobliwość Beskidu Małego. W dolinach rzek występują lasy łęgowe - łęg topolowo-wierzbowy, podgórski łęg jesionowy, nadrzeczna olszyna górska oraz olszyna bagienna, w różnym stopniu zmienione w wyniku gospodarki człowieka.

Roślinność nieleśna jest bardzo zróżnicowana i urozmaicona ze względu na dużą różnorodność siedlisk. Do szczególnie cennych należą rzadko spotykane w Beskidach zbiorowiska naskalne, rozwijające się na wychodniach piaskowców oraz murawy kserotermiczne związane z podłożem zasobnym w węglan wapnia. Gęsta sieć rzeczna wraz z systemem zbiorników zaporowych tworzą wyjątkowo korzystne warunki dla rozwoju roślinności wodnej i szuwarowej - pospolitej na terenach niżowych, natomiast rzadko występującej na obszarach górskich. Nieodłącznym elementem krajobrazu rolniczego Beskidu są zbiorowiska łąkowe. Typowym zbiorowiskiem polan reglowych jest łąka mieczykowo-mietlicowa z udziałem wielu roślin chronionych, w tym charakterystycznego dla tej łąki mieczyka dachówkowatego, która w niższych położeniach zastępowana jest przez łąkę rajgrasową. Wilgotniejsze siedliska zajmują łąki ostrożeniowe i zbiorowisko z sitowiem leśnym. Użytkowanie pasterskie sprzyja wykształcaniu się pastwisk życicowych bądź wilgotnych pastwisk z sitem rozpierzchłym. Na zabagnionych fragmentach łąk oraz w pobliżu źródlisk rozwijają się młaki: kozłkowo-turzycowa, turzycowo-mietlicowa, zbiorowisko z turzycą prosowatą oraz z turzycą dzióbkowatą. Młakom często towarzyszą: zbiorowiska ziołoroślowe ze świerząbkiem orzęsionym i kniecią górską, wiązówkowo-bodziszkowe, sitowo-miętowe oraz łopuszyny (tworzone przez lepiężniki). Zbiorowiska te rozwijają się także w dolinach potoków i rzek.

Flora Beskidu Małego liczy ponad 840 gatunków roślin naczyniowych. Do ciekawszych gatunków należy rzeżucha trójlistkowa, występująca tu na najdalej na północ wysuniętym stanowisku w Karpatach.

Na terenie Parku Krajobrazowego Beskidu Małego odnotowano występowanie: 40 gatunków ssaków, 111 gatunków ptaków lęgowych, 15 gatunków płazów, 5 gadów oraz ponad 40 gatunków ryb. Spośród gatunków rzadkich spotyka się tu: wilka, rysia i sporadycznie niedźwiedzia, a także gronostaja, wydrę i rzadkie gatunki nietoperzy - nocka orzęsionego, borowiaczka, mroczka pozłocistego.

Na terenie parku znajduje się wiele godnych uwagi zabytków architektury i kultury, m.in.: drewniane kościoły w Gilowicach i Łodygowicach, dwory w Rychwałdzie, Łodygowicach i Czańcu, liczne drewniane i kamienne kapliczki przydrożne oraz obiekty zabytkowego zagrodowego budownictwa wiejskiego w Łysinie.

Materiał strony opracowano 15 marca 2004 roku. Autor opracowania: R. Bula.

Park Krajobrazowy Beskidu MałegoPark Krajobrazowy Beskidu ŚląskiegoPark krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud WielkichPark krajobrazowy Lasy nad Górną LiswartąPark Orlich GniazdPark krajobrazowy StawkiZałęczański Park KrajobrazowyŻywiecki Park Krajobrazowy
Rezerwaty przyrodyParki krajobrazoweObszary chronionego krajobrazuPomniki przyrody ożywionejPomniki przyrody nieożywionejStanowiska dokumentacyjneUżytki ekologiczneZespoły przyrodniczo-krajobrazowe
Natura 2000Obiekty ochrony przyrodyOchrona siedlisk przyrodniczychOchrona gatunkowa Ostoje przyrody ożywionejInstytucje i organizacje ochrony przyrodyCzynna ochrona przyrody
Województwo | Człowiek i przyroda | Badania i edukacjaOchrona przyrody | Przyroda nieożywiona | Przyroda ożywiona | Pomocne i polecane | Mapa serwisu
e-mail
Serwis współfinansowany przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach
Copyright © 2002-2006 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska   Projekt i wykonanie: ZiP Soft