Osobliwością przyrody województwa śląskiego jest to, że niektóre gatunki modraszków zagrożonych wyginięciem w Europie, mają tu dobre warunki rozwoju. Tak jest w przypadku modraszka nausitousa (Maculinea nausithous) i modraszka telejusa (Maculinea teleius). Ciekawe jest również to, że obszar, na którym wydają się być niezagrożone, to obszar byłego województwa katowickiego, które znane jest ze znacznych przekształceń środowiska związanych z silnym uprzemysłowieniem. Kiedy szukaliśmy wyjaśnienia tego zjawiska stwierdziliśmy, że na terenie tym zachowały się duże kompleksy łąk z charakterystyczną rośliną - krwiściągiem lekarskim (Sanguisorba officinalis). Roślina ta jest niezbędna obu gatunkom modraszków w ich rozwoju.

Samice swobodnie latających osobników dorosłych, po zapłodnieniu składają jajeczka na nierozwinięte kwiatostany krwiściągu. Wylęgające się larwy wgryzają się do kwiatów i przez pewien czas odżywiają ich tkankami. Ponieważ tego pokarmu nie wystarcza im na długo, opuszczają kwiaty i spadają na ziemię, gdzie czekają na znalezienie przez mrówki z rodzaju wścieklica (Myrmica). Dlaczego tak się dzieje? Gąsienice modraszków wydzielają substancje imitujące feromony mrówek. Traktowane są wtedy przez mrówki jak ich własne, zagubione larwy i przenoszone do mrowiska. Stwierdzono, że gąsienice modraszka nausithousa i modraszka telejusa prowadzą drapieżny tryb życia - zjadają larwy gospodarza. Pomimo to, w razie niebezpieczeństwa, przenoszone są w inne miejsca w pierwszej kolejności, nawet przed larwami samych mrówek. Razem z mrówkami żyją w mrowiskach około 10 miesięcy. Po przezimowaniu i okresie wiosennego przyrostu masy ciała, gąsienice przepoczwarczają się w górnej części mrowiska i opuszczają je, w lipcu - sierpniu, jako owady dorosłe.

Przypadek modraszków wskazuje, że ich ochrona musi być ściśle powiązana z ochroną stanowisk, na których występują rośliny żywicielskie oraz gatunki mrówek zabierające gąsienice do mrowisk. Stwierdzono, że larwy modraszka telejusa mogą być adoptowane w Polsce przez wścieklice z różnych gatunków, ale szanse przeżycia i pełnego rozwoju mają w mrowiskach Myrmica scabrinodis, Myrmica rubra, a także Myrmica gallienii. Pełny rozwój innych gatunków modraszków również zależy od tego, jaki gatunek mrówek zaadoptuje larwy do mrowiska. Na przykład modraszkowi arionowi (Maculinea arion) najlepiej odpowiadają mrówki z gatunków Myrmica sabuleti. Natomiast modraszek alkon (Maculinea alcon) najlepiej rozwija się u Myrmica scabrinodis.

Przyglądając się sytuacji modraszków w województwie śląskim, należy zwrócić uwagę również na stanowiska z goryczką krzyżową (Gentiana cruciata), z którą jest związany modraszek rebeli (Maculinea rebeli), goryczką wąskolistną (Gentiana pneumonate), z którą jest związany modraszek alkon (Maculinea alcon) i macierzanką piaskową (Thymus serpyllum), z którą związany jest modraszek arion (Maculinea arion).

Status zagrożenia modraszków na Górnym Śląsku

Materiał strony opracowano 30 września 2002 roku. Autor opracowania: A. M. Miszta. Ostatnia aktualizacja zawartości strony: 5 stycznia 2004 r.