Przyroda Województwa Śląskiego
Województwo Człowiek i przyroda Badania i edukacja Ochrona przyrody Przyroda nieożywiona Przyroda ożywiona
Drzewa pomnikowe
 
Ochrona przyrody Obiekty ochrony przyrody Pomniki przyrody ożywionej
Pomocne i polecane Mapa serwisu
Kliknij, aby zobaczyć powiększenie
Dąb szypułkowy (840 cm),
Kończyce Wielkie
fot. J. B. Parusel
Kliknij, aby zobaczyć powiększenie
Klon srebrzysty,
Sosnowiec, Park Schoena
fot. A. Wower
W województwie śląskim aktualnie ochroną objętych jest 1 066 pojedynczych drzew i krzewów, 172 grupy drzew, 26 alei. Liczby te ulegają ciągłym zmianom ze względu na powoływanie nowych i likwidację nieistniejących już, z różnych przyczyn, obiektów.

Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 października 1991 r. nadała uprawnienia do powoływania pomników przyrody nie tylko wojewodzie, ale także radom gmin. Do tej pory z kompetencji tych skorzystały rady 30 gmin, ustanawiając pomnikami: 458 pojedynczych drzew, 12 grup oraz 4 aleje. Na uwagę zasługują gminy, które powołały największą liczbę pomników przyrody, jak: Tarnowskie Góry (100), Sosnowiec (72), Będzin (47), Ornontowice (38) i Pyskowice (21). Najwięcej drzew chronionych w formie pojedynczych obiektów, grup i alei znajduje się na terenie gmin: Pilica (ok. 1 955 szt.), Pszczyna (ok. 375 szt.), Chybie (205 szt.), Janów (189 szt.), Wilamowice (ok. 148 szt.), Tarnowskie Góry (119 szt.) i Ornontowice (114 szt.).

Najbardziej okazałym drzewem pomnikowym w województwie śląskim jest lipa drobnolistna w Cielętnikach (gm. Dąbrowa Zielona) o obwodzie 992 cm; jest to również najgrubszy przedstawiciel rodzaju lipa w kraju. Do osobliwości dendrologicznych województwa należą także: dąb szypułkowy o obwodzie 840 cm w Kończycach Wielkich (gm. Hażlach), 5-pniowa lipa drobnolistna (750 cm obwodu) w miejscowości Boronów, kasztan jadalny o obwodzie 730 cm w Reptach (gm. Tarnowskie Góry), dąb szypułkowy o obwodzie 710 cm w Rudach (gm. Kuźnia Raciborska) oraz dąb szypułkowy (690 cm obwodu) w rezerwacie Łężczok (gm. Nędza). Pośród chronionych drzew rozmiarami wyróżniają się również: lipa krymska Witosław (obw. 680 cm, gm. Gierałtowice), buk zwyczajny Buk Sobieskiego (obw. 652 cm, gm. Świerklany), wiąz polny (obw. 635 cm, gm. Suszec), grusza pospolita (obw. 539 cm, gm. Tarnowskie Góry), jesion wyniosły (obw. 574 cm, gm. Rajcza), topola biała (obw. 600 cm, gm. Żywiec) i tulipanowiec amerykański (obw. 350 cm, m. Cieszyn).

Duże znaczenie przyrodnicze i krajobrazowe mają większe układy kompozycyjne. Do najcenniejszych można zaliczyć: aleję dębów szypułkowych (313 szt.) między Pszczyną a Piaskiem, wielogatunkową aleję drzew (276 szt.) w miejscowości Pilica, aleję dębów szypułkowych (204 szt.) w miejscowości Chybie, aleję lip drobnolistnych (83 szt.) w Nakle Śląskim (gm. Świerklaniec), aleję dębów szypułkowych (75 szt.) w miejscowości Ornontowice i aleję brzóz czarnych (21 szt.) w Chechle (gm. Rudziniec).

Wykaz pomników przyrody ożywionej - drzew w województwie śląskim

Gmina Pojedyncze drzewa
powołane przez:
Grupy drzew
powołane przez:
Aleje/Szpalery
powołane przez:
Łączna liczba
G W G W G W
Bestwina 4 2 0 1 0 0 7
Będzin 46 0 0 0 1 0 47
Bielsko-Biała 14 29 6 7 0 0 56
Bieruń 7 2 0 0 0 0 9
Blachownia 0 9 0 0 0 0 9
Bobrowniki 0 1 0 1 0 0 2
Boronów 0 24 0 1 0 0 25
Brenna 0 4 0 2 0 1 7
Buczkowice 0 3 0 0 0 0 3
Bytom 0 1 0 0 0 0 1
Chybie 0 1 0 0 0 1 2
Ciasna 0 7 0 1 0 0 8
Cieszyn 5 19 0 12 0 1 37
Czechowice-Dziedzice 19 2 0 0 0 0 21
Czerwionka-Leszczyny 7 3 0 0 1 0 11
Częstochowa 0 4 0 0 0 0 4
Dąbrowa Górnicza 1 0 0 2 0 0 3
Dąbrowa Zielona 0 3 0 2 0 0 5
Dębowiec 0 10 0 3 0 0 13
Gaszowice 0 2 0 0 0 0 2
Gierałtowice 0 5 0 1 0 0 6
Gilowice 0 2 0 0 0 0 2
Gliwice 0 1 0 0 0 1 2
Godów 2 0 0 1 0 0 3
Goleszów 0 5 0 1 0 0 6
Hażlach 0 3 0 2 0 0 5
Herby 0 1 0 1 0 0 2
Irządze 0 5 0 2 0 0 7
Istebna 0 8 0 3 0 0 11
Janów 0 14 0 3 0 1 18
Jasienica 0 11 0 3 0 0 14
Jastrzębie-Zdrój 19 2 0 1 0 0 22
Jaworze 0 20 0 8 0 0 28
Jaworzno 5 4 2 2 0 0 13
Jeleśnia 0 2 0 2 0 0 4
Kalety 0 6 0 3 0 1 10
Kamienica Polska 0 3 0 0 0 0 3
Katowice 0 35 0 0 0 0 35
Kłobuck 0 4 0 1 0 0 5
Kłomnice 0 2 0 0 0 0 2
Knurów 0 1 0 0 0 0 1
Kobiór 0 3 3 0 0 0 6
Kochanowice 0 18 0 2 0 0 20
Koniecpol 0 1 0 0 0 0 1
Konopiska 0 3 0 1 0 1 5
Kornowac 0 1 0 0 0 0 1
Koszęcin 12 11 0 7 0 0 30
Koziegłowy 0 0 0 2 0 0 2
Kroczyce 0 2 0 0 0 0 2
Krupski Młyn 0 4 0 0 0 0 4
Kruszyna 0 1 0 2 0 0 3
Krzepice 0 0 0 1 0 0 1
Krzyżanowice 0 2 0 1 0 0 3
Kuźnia Raciborska 0 20 0 2 0 0 22
Lelów 0 7 0 3 0 0 10
Lipie 0 4 0 4 0 0 8
Lipowa 0 3 0 2 0 0 5
Lubliniec 0 7 0 1 0 0 8
Lubomia 0 0 0 1 0 0 1
Lyski 0 2 0 0 0 0 2
Łaziska Górne 15 0 0 0 0 0 15
Łękawica 0 3 0 0 0 0 3
Miasteczko Śląskie 0 1 0 2 0 0 3
Miedźno 0 3 0 0 0 0 3
Mikołów 3 3 0 0 0 0 6
Milówka 0 2 0 2 0 0 4
Mstów 0 4 0 0 0 0 4
Mszana 0 1 0 0 0 0 1
Mysłowice 0 2 0 0 0 0 2
Myszków 0 1 0 0 0 0 1
Nędza 0 2 0 0 0 0 2
Niegowa 0 3 0 2 0 0 5
Olsztyn 0 9 0 5 0 0 14
Opatów 0 0 0 1 0 0 1
Ornontowice 37 3 0 0 0 1 41
Orzesze 0 2 0 0 0 0 2
Panki 0 1 0 1 0 0 2
Pawłowice 1 5 0 3 0 0 9
Pawonków 0 2 0 1 0 0 3
Pietrowice Wielkie 0 1 0 0 0 0 1
Pilchowice 0 4 0 0 0 0 4
Pilica 0 4 0 3 0 2 9
Poczesna 0 1 0 0 0 0 1
Poraj 0 0 0 0 0 1 1
Poręba 0 2 0 1 0 0 3
Przyrów 0 0 0 1 0 0 1
Przystajń 1 2 0 1 0 0 4
Psary 1 3 0 0 0 0 4
Pszczyna 0 6 0 4 0 2 12
Pyskowice 21 0 0 0 0 0 21
Racibórz 10 1 0 0 1 0 12
Radziechowy-Wieprz 0 2 0 0 0 0 2
Rajcza 0 14 0 1 0 0 15
Rudnik 0 2 0 0 0 0 2
Rudziniec 0 2 0 2 0 2 6
Rybnik 0 3 0 1 0 0 4
Rydułtowy 19 0 0 0 0 0 19
Siemianowice Śląskie 13 0 0 1 0 0 14
Skoczów 0 7 0 4 0 1 12
Sławków 0 2 0 0 0 0 2
Sosnowiec 72 0 0 0 0 0 72
Sośnicowice 0 2 0 1 0 0 3
Strumień 0 6 0 1 0 1 8
Suszec 0 2 0 0 0 0 2
Szczekociny 0 8 0 3 0 0 11
Szczyrk 0 2 0 0 0 0 2
Ślemień 0 4 0 2 0 0 6
Świerklaniec 0 0 0 0 0 1 1
Świerklany 2 1 0 0 0 0 3
Świnna 0 2 0 1 0 0 3
Tarnowskie Góry 100 7 0 0 0 1 108
Toszek 0 7 0 0 0 0 7
Tworóg 0 4 0 0 0 0 4
Tychy 0 3 0 2 0 0 5
Ujsoły 0 0 0 1 0 0 1
Ustroń 0 8 0 0 0 0 8
Węgierska Górka 0 9 0 1 0 1 11
Wilamowice 0 3 0 0 0 1 4
Wilkowice 0 3 0 0 0 0 3
Wisła 0 5 0 0 0 0 5
Włodowice 0 0 0 1 0 0 1
Wodzisław Śląski 7 1 0 0 1 0 9
Wojkowice 0 1 0 0 0 0 1
Woźniki 0 7 0 1 0 0 8
Wręczyca Wielka 0 9 0 4 0 1 14
Wyry 0 1 0 0 0 0 1
Zbrosławice 0 4 0 0 0 0 4
Zebrzydowice 1 0 0 0 0 0 1
Żarki 0 7 0 1 0 0 8
Żory 13 1 1 6 0 0 21
Żywiec 1 49 0 4 0 0 54
Razem: 458 608 12 160 4 22 1 264
G - Pomniki przyrody powołane przez gminy.
W - Pomniki przyrody powołane przez wojewodów.

Ze strony można pobrać następujące artykuły:

  • Duda J. L. 1995, Drzewa moje ojczyste! (Format PDF PDF (1131 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 1, str. 8-9,

  • Żukowski A. 1997, Pomnikowe drzewa i zabytki (Format PDF PDF (167 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 7, str. 7,

  • Żukowski A. 1997, Stanowiska okazałych buków w gminie Czerwionka-Leszczyny (Format PDF PDF (415 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 10, str. 12-13,

  • Buszman B. M. 1998, Historia pomnikowej gruszy (Format PDF PDF (125 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 11, str. 13,

  • Groborz A. 1999, Osobliwości dendrologiczne Rybnika (Format PDF PDF (228 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 18, str. 6-7,

  • Żukowski A. 2000, Dendrologiczne osobliwości gminy Pilchowice (Format PDF PDF (112 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 20, str. 10-11,

  • Żukowski A. 2001, Dendrologiczne osobliwości Knurowa (Format PDF PDF (404 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 24, str. 10-11,

  • Urbisz A. 2002, Drzewa pomnikowe Płaskowyżu Rybnickiego (Format PDF PDF (249 KB)), Natura Silesiae Superioris nr 6, str. 23-30,

  • Żukowski A. 2003, Wspomnienia o pomnikowych drzewach (cz. 1) (Format PDF PDF (130 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 31, str. 10,

  • Żukowski A. 2003, Wspomnienia o pomnikowych drzewach (cz. 2) (Format PDF PDF (212 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 32, str. 13-14,

  • Winkler H. R. 2004, Nowe pomniki przyrody w Ornontowicach (Format PDF PDF (118 KB)), Przyroda Górnego Śląska nr 35, str. 13.

Do przeglądania i drukowania dokumentów w formacie Format PDF PDF można użyć m.in. dostępnego bezpłatnie programu Adobe Acrobat Reader.

Materiał strony opracowano 19 stycznia 2004 roku. Autor opracowania: A. Henel.

Drzewa pomnikowePowierzchniowe pomniki przyrody
Rezerwaty przyrodyParki krajobrazoweObszary chronionego krajobrazuPomniki przyrody ożywionejPomniki przyrody nieożywionejStanowiska dokumentacyjneUżytki ekologiczneZespoły przyrodniczo-krajobrazowe
Natura 2000Obiekty ochrony przyrodyOchrona siedlisk przyrodniczychOchrona gatunkowa Ostoje przyrody ożywionejInstytucje i organizacje ochrony przyrodyCzynna ochrona przyrody
Województwo | Człowiek i przyroda | Badania i edukacjaOchrona przyrody | Przyroda nieożywiona | Przyroda ożywiona | Pomocne i polecane | Mapa serwisu
e-mail
Serwis współfinansowany przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach
Copyright © 2002-2006 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska   Projekt i wykonanie: ZiP Soft