 |
Dąb szypułkowy
(840 cm),
Kończyce Wielkie
fot. J. B. Parusel |
|
|
 |
Klon
srebrzysty,
Sosnowiec, Park Schoena
fot. A. Wower |
|
|
W województwie śląskim aktualnie
ochroną objętych jest 1 066 pojedynczych drzew i krzewów,
172 grupy drzew, 26 alei. Liczby te ulegają ciągłym
zmianom ze względu na powoływanie nowych i likwidację nieistniejących
już, z różnych przyczyn, obiektów.
Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 października 1991 r.
nadała uprawnienia do powoływania pomników przyrody nie tylko
wojewodzie, ale także radom gmin. Do tej pory z kompetencji tych
skorzystały rady 30 gmin, ustanawiając pomnikami: 458 pojedynczych
drzew, 12 grup oraz 4 aleje. Na uwagę zasługują gminy,
które powołały największą liczbę pomników przyrody, jak:
Tarnowskie Góry (100), Sosnowiec (72), Będzin (47), Ornontowice
(38) i Pyskowice (21). Najwięcej drzew chronionych w formie
pojedynczych obiektów, grup i alei znajduje się na terenie gmin:
Pilica (ok. 1 955 szt.), Pszczyna (ok. 375 szt.),
Chybie (205 szt.), Janów (189 szt.), Wilamowice (ok. 148 szt.),
Tarnowskie Góry (119 szt.) i Ornontowice (114 szt.).
Najbardziej okazałym drzewem pomnikowym w województwie śląskim
jest lipa drobnolistna w Cielętnikach (gm. Dąbrowa Zielona) o
obwodzie 992 cm; jest to również najgrubszy przedstawiciel
rodzaju lipa w kraju. Do osobliwości dendrologicznych województwa
należą także: dąb szypułkowy o obwodzie 840 cm w Kończycach
Wielkich (gm. Hażlach), 5-pniowa lipa drobnolistna (750 cm
obwodu) w miejscowości Boronów, kasztan jadalny o obwodzie 730 cm
w Reptach (gm. Tarnowskie Góry), dąb szypułkowy o obwodzie
710 cm w Rudach (gm. Kuźnia Raciborska) oraz dąb szypułkowy
(690 cm obwodu) w rezerwacie Łężczok (gm. Nędza). Pośród
chronionych drzew rozmiarami wyróżniają się również: lipa
krymska Witosław (obw. 680 cm, gm. Gierałtowice),
buk zwyczajny Buk Sobieskiego (obw. 652 cm, gm. Świerklany),
wiąz polny (obw. 635 cm, gm. Suszec), grusza pospolita (obw.
539 cm, gm. Tarnowskie Góry), jesion wyniosły (obw. 574 cm,
gm. Rajcza), topola biała (obw. 600 cm, gm. Żywiec)
i tulipanowiec amerykański (obw. 350 cm, m. Cieszyn).
Duże znaczenie przyrodnicze i krajobrazowe mają większe układy
kompozycyjne. Do najcenniejszych można zaliczyć: aleję dębów
szypułkowych (313 szt.) między Pszczyną a Piaskiem,
wielogatunkową aleję drzew (276 szt.) w miejscowości Pilica,
aleję dębów szypułkowych (204 szt.) w miejscowości Chybie,
aleję lip drobnolistnych (83 szt.) w Nakle Śląskim (gm. Świerklaniec),
aleję dębów szypułkowych (75 szt.) w miejscowości
Ornontowice i aleję brzóz czarnych (21 szt.) w Chechle (gm. Rudziniec). |
Wykaz pomników przyrody ożywionej
- drzew w województwie śląskim
| Gmina |
Pojedyncze drzewa
powołane przez: |
Grupy drzew
powołane przez: |
Aleje/Szpalery
powołane przez: |
Łączna
liczba |
| G |
W |
G |
W |
G |
W |
| Bestwina |
4 |
2 |
0 |
1 |
0 |
0 |
7 |
| Będzin |
46 |
0 |
0 |
0 |
1 |
0 |
47 |
| Bielsko-Biała |
14 |
29 |
6 |
7 |
0 |
0 |
56 |
| Bieruń |
7 |
2 |
0 |
0 |
0 |
0 |
9 |
| Blachownia |
0 |
9 |
0 |
0 |
0 |
0 |
9 |
| Bobrowniki |
0 |
1 |
0 |
1 |
0 |
0 |
2 |
| Boronów |
0 |
24 |
0 |
1 |
0 |
0 |
25 |
| Brenna |
0 |
4 |
0 |
2 |
0 |
1 |
7 |
| Buczkowice |
0 |
3 |
0 |
0 |
0 |
0 |
3 |
| Bytom |
0 |
1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
| Chybie |
0 |
1 |
0 |
0 |
0 |
1 |
2 |
| Ciasna |
0 |
7 |
0 |
1 |
0 |
0 |
8 |
| Cieszyn |
5 |
19 |
0 |
12 |
0 |
1 |
37 |
| Czechowice-Dziedzice |
19 |
2 |
0 |
0 |
0 |
0 |
21 |
| Czerwionka-Leszczyny |
7 |
3 |
0 |
0 |
1 |
0 |
11 |
| Częstochowa |
0 |
4 |
0 |
0 |
0 |
0 |
4 |
| Dąbrowa
Górnicza |
1 |
0 |
0 |
2 |
0 |
0 |
3 |
| Dąbrowa
Zielona |
0 |
3 |
0 |
2 |
0 |
0 |
5 |
| Dębowiec |
0 |
10 |
0 |
3 |
0 |
0 |
13 |
| Gaszowice |
0 |
2 |
0 |
0 |
0 |
0 |
2 |
| Gierałtowice |
0 |
5 |
0 |
1 |
0 |
0 |
6 |
| Gilowice |
0 |
2 |
0 |
0 |
0 |
0 |
2 |
| Gliwice |
0 |
1 |
0 |
0 |
0 |
1 |
2 |
| Godów |
2 |
0 |
0 |
1 |
0 |
0 |
3 |
| Goleszów |
0 |
5 |
0 |
1 |
0 |
0 |
6 |
| Hażlach |
0 |
3 |
0 |
2 |
0 |
0 |
5 |
| Herby |
0 |
1 |
0 |
1 |
0 |
0 |
2 |
| Irządze |
0 |
5 |
0 |
2 |
0 |
0 |
7 |
| Istebna |
0 |
8 |
0 |
3 |
0 |
0 |
11 |
| Janów |
0 |
14 |
0 |
3 |
0 |
1 |
18 |
| Jasienica |
0 |
11 |
0 |
3 |
0 |
0 |
14 |
| Jastrzębie-Zdrój |
19 |
2 |
0 |
1 |
0 |
0 |
22 |
| Jaworze |
0 |
20 |
0 |
8 |
0 |
0 |
28 |
| Jaworzno |
5 |
4 |
2 |
2 |
0 |
0 |
13 |
| Jeleśnia |
0 |
2 |
0 |
2 |
0 |
0 |
4 |
| Kalety |
0 |
6 |
0 |
3 |
0 |
1 |
10 |
| Kamienica
Polska |
0 |
3 |
0 |
0 |
0 |
0 |
3 |
| Katowice |
0 |
35 |
0 |
0 |
0 |
0 |
35 |
| Kłobuck |
0 |
4 |
0 |
1 |
0 |
0 |
5 |
| Kłomnice |
0 |
2 |
0 |
0 |
0 |
0 |
2 |
| Knurów |
0 |
1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
| Kobiór |
0 |
3 |
3 |
0 |
0 |
0 |
6 |
| Kochanowice |
0 |
18 |
0 |
2 |
0 |
0 |
20 |
| Koniecpol |
0 |
1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
| Konopiska |
0 |
3 |
0 |
1 |
0 |
1 |
5 |
| Kornowac |
0 |
1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
| Koszęcin |
12 |
11 |
0 |
7 |
0 |
0 |
30 |
| Koziegłowy |
0 |
0 |
0 |
2 |
0 |
0 |
2 |
| Kroczyce |
0 |
2 |
0 |
0 |
0 |
0 |
2 |
| Krupski
Młyn |
0 |
4 |
0 |
0 |
0 |
0 |
4 |
| Kruszyna |
0 |
1 |
0 |
2 |
0 |
0 |
3 |
| Krzepice |
0 |
0 |
0 |
1 |
0 |
0 |
1 |
| Krzyżanowice |
0 |
2 |
0 |
1 |
0 |
0 |
3 |
| Kuźnia
Raciborska |
0 |
20 |
0 |
2 |
0 |
0 |
22 |
| Lelów |
0 |
7 |
0 |
3 |
0 |
0 |
10 |
| Lipie |
0 |
4 |
0 |
4 |
0 |
0 |
8 |
| Lipowa |
0 |
3 |
0 |
2 |
0 |
0 |
5 |
| Lubliniec |
0 |
7 |
0 |
1 |
0 |
0 |
8 |
| Lubomia |
0 |
0 |
0 |
1 |
0 |
0 |
1 |
| Lyski |
0 |
2 |
0 |
0 |
0 |
0 |
2 |
| Łaziska
Górne |
15 |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
15 |
| Łękawica |
0 |
3 |
0 |
0 |
0 |
0 |
3 |
| Miasteczko
Śląskie |
0 |
1 |
0 |
2 |
0 |
0 |
3 |
| Miedźno |
0 |
3 |
0 |
0 |
0 |
0 |
3 |
| Mikołów |
3 |
3 |
0 |
0 |
0 |
0 |
6 |
| Milówka |
0 |
2 |
0 |
2 |
0 |
0 |
4 |
| Mstów |
0 |
4 |
0 |
0 |
0 |
0 |
4 |
| Mszana |
0 |
1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
| Mysłowice |
0 |
2 |
0 |
0 |
0 |
0 |
2 |
| Myszków |
0 |
1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
| Nędza |
0 |
2 |
0 |
0 |
0 |
0 |
2 |
| Niegowa |
0 |
3 |
0 |
2 |
0 |
0 |
5 |
| Olsztyn |
0 |
9 |
0 |
5 |
0 |
0 |
14 |
| Opatów |
0 |
0 |
0 |
1 |
0 |
0 |
1 |
| Ornontowice |
37 |
3 |
0 |
0 |
0 |
1 |
41 |
| Orzesze |
0 |
2 |
0 |
0 |
0 |
0 |
2 |
| Panki |
0 |
1 |
0 |
1 |
0 |
0 |
2 |
| Pawłowice |
1 |
5 |
0 |
3 |
0 |
0 |
9 |
| Pawonków |
0 |
2 |
0 |
1 |
0 |
0 |
3 |
| Pietrowice
Wielkie |
0 |
1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
| Pilchowice |
0 |
4 |
0 |
0 |
0 |
0 |
4 |
| Pilica |
0 |
4 |
0 |
3 |
0 |
2 |
9 |
| Poczesna |
0 |
1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
| Poraj |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
1 |
| Poręba |
0 |
2 |
0 |
1 |
0 |
0 |
3 |
| Przyrów |
0 |
0 |
0 |
1 |
0 |
0 |
1 |
| Przystajń |
1 |
2 |
0 |
1 |
0 |
0 |
4 |
| Psary |
1 |
3 |
0 |
0 |
0 |
0 |
4 |
| Pszczyna |
0 |
6 |
0 |
4 |
0 |
2 |
12 |
| Pyskowice |
21 |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
21 |
| Racibórz |
10 |
1 |
0 |
0 |
1 |
0 |
12 |
| Radziechowy-Wieprz |
0 |
2 |
0 |
0 |
0 |
0 |
2 |
| Rajcza |
0 |
14 |
0 |
1 |
0 |
0 |
15 |
| Rudnik |
0 |
2 |
0 |
0 |
0 |
0 |
2 |
| Rudziniec |
0 |
2 |
0 |
2 |
0 |
2 |
6 |
| Rybnik |
0 |
3 |
0 |
1 |
0 |
0 |
4 |
| Rydułtowy |
19 |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
19 |
| Siemianowice
Śląskie |
13 |
0 |
0 |
1 |
0 |
0 |
14 |
| Skoczów |
0 |
7 |
0 |
4 |
0 |
1 |
12 |
| Sławków |
0 |
2 |
0 |
0 |
0 |
0 |
2 |
| Sosnowiec |
72 |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
72 |
| Sośnicowice |
0 |
2 |
0 |
1 |
0 |
0 |
3 |
| Strumień |
0 |
6 |
0 |
1 |
0 |
1 |
8 |
| Suszec |
0 |
2 |
0 |
0 |
0 |
0 |
2 |
| Szczekociny |
0 |
8 |
0 |
3 |
0 |
0 |
11 |
| Szczyrk |
0 |
2 |
0 |
0 |
0 |
0 |
2 |
| Ślemień |
0 |
4 |
0 |
2 |
0 |
0 |
6 |
| Świerklaniec |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
1 |
| Świerklany |
2 |
1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
3 |
| Świnna |
0 |
2 |
0 |
1 |
0 |
0 |
3 |
| Tarnowskie
Góry |
100 |
7 |
0 |
0 |
0 |
1 |
108 |
| Toszek |
0 |
7 |
0 |
0 |
0 |
0 |
7 |
| Tworóg |
0 |
4 |
0 |
0 |
0 |
0 |
4 |
| Tychy |
0 |
3 |
0 |
2 |
0 |
0 |
5 |
| Ujsoły |
0 |
0 |
0 |
1 |
0 |
0 |
1 |
| Ustroń |
0 |
8 |
0 |
0 |
0 |
0 |
8 |
| Węgierska
Górka |
0 |
9 |
0 |
1 |
0 |
1 |
11 |
| Wilamowice |
0 |
3 |
0 |
0 |
0 |
1 |
4 |
| Wilkowice |
0 |
3 |
0 |
0 |
0 |
0 |
3 |
| Wisła |
0 |
5 |
0 |
0 |
0 |
0 |
5 |
| Włodowice |
0 |
0 |
0 |
1 |
0 |
0 |
1 |
| Wodzisław
Śląski |
7 |
1 |
0 |
0 |
1 |
0 |
9 |
| Wojkowice |
0 |
1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
| Woźniki |
0 |
7 |
0 |
1 |
0 |
0 |
8 |
| Wręczyca
Wielka |
0 |
9 |
0 |
4 |
0 |
1 |
14 |
| Wyry |
0 |
1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
| Zbrosławice |
0 |
4 |
0 |
0 |
0 |
0 |
4 |
| Zebrzydowice |
1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
| Żarki |
0 |
7 |
0 |
1 |
0 |
0 |
8 |
| Żory |
13 |
1 |
1 |
6 |
0 |
0 |
21 |
| Żywiec |
1 |
49 |
0 |
4 |
0 |
0 |
54 |
| Razem: |
458 |
608 |
12 |
160 |
4 |
22 |
1 264 |
|
| G - Pomniki przyrody powołane przez
gminy. |
| W - Pomniki przyrody powołane przez
wojewodów. |
|
Ze strony można pobrać następujące artykuły:
-
Duda J. L. 1995, Drzewa moje ojczyste! ( PDF (1131 KB)),
Przyroda Górnego Śląska nr 1, str. 8-9,
-
Żukowski A. 1997, Pomnikowe drzewa i zabytki
( PDF (167 KB)),
Przyroda Górnego Śląska nr 7, str. 7,
-
Żukowski A. 1997, Stanowiska okazałych buków
w gminie Czerwionka-Leszczyny ( PDF (415 KB)),
Przyroda Górnego Śląska nr 10, str. 12-13,
-
Buszman B. M. 1998, Historia pomnikowej
gruszy ( PDF (125 KB)),
Przyroda Górnego Śląska nr 11, str. 13,
-
Groborz A. 1999, Osobliwości dendrologiczne
Rybnika ( PDF (228 KB)),
Przyroda Górnego Śląska nr 18, str. 6-7,
-
Żukowski A. 2000, Dendrologiczne osobliwości
gminy Pilchowice ( PDF (112 KB)),
Przyroda Górnego Śląska nr 20, str. 10-11,
-
Żukowski A. 2001, Dendrologiczne osobliwości
Knurowa ( PDF (404 KB)),
Przyroda Górnego Śląska nr 24, str. 10-11,
-
Urbisz A. 2002, Drzewa pomnikowe Płaskowyżu
Rybnickiego ( PDF (249 KB)),
Natura Silesiae Superioris nr 6, str. 23-30,
-
Żukowski A. 2003, Wspomnienia o pomnikowych
drzewach (cz. 1) ( PDF (130 KB)),
Przyroda Górnego Śląska nr 31, str. 10,
-
Żukowski A. 2003, Wspomnienia o pomnikowych
drzewach (cz. 2) ( PDF (212 KB)),
Przyroda Górnego Śląska nr 32, str. 13-14,
-
Winkler H. R. 2004, Nowe pomniki przyrody w
Ornontowicach ( PDF (118 KB)),
Przyroda Górnego Śląska nr 35, str. 13.
Do przeglądania i drukowania dokumentów w
formacie PDF
można użyć m.in. dostępnego bezpłatnie programu Adobe
Acrobat Reader.
Materiał strony opracowano 19 stycznia
2004 roku. Autor opracowania: A. Henel.
|
|
, Kończyce Wielkie - fot. J. B. Parusel'))
)
