Przyroda Województwa Śląskiego
Województwo Człowiek i przyroda Badania i edukacja Ochrona przyrody Przyroda nieożywiona Przyroda ożywiona
Czerwona lista chrząszczy
 
Przyroda ożywiona Zagrożone, rzadkie, wymarłe Regionalne czerwone listy
Pomocne i polecane Mapa serwisu
Czerwona lista chrząszczy Górnego Śląska powstała z inicjatywy Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska w Katowicach. Została opracowana przez koleopterologów związanych bezpośrednio lub pośrednio z Instytutem Zoologii i Ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie. Poszczególne grupy systematyczne analizowali: profesor Jerzy Pawłowski - Adephaga, Histeroidea, Staphylinoidea (w tym tylko część Staphylinidae) i Scarabaeoidea; doktor Daniel Kubisz - Hydrophiloidea, Dascilloidea, Byrrhoidea, Parnoidea, Buprestoidea, Elateroidea, Dermestoidea, Cleroidea, Lymexyloidea i Cucujoidea, Staphylinidae (w tym część początkową - do Steninae włącznie - wspólnie z profesorem J. Pawłowskim) oraz profesor Antoni Kuśka - Cantharoidea, Chrysomeloidea i Curculionoidea.

W opracowaniu zastosowano układ taksonów i w dużej mierze nazewnictwo według Mroczkowskiego i Stefańskiej (1991). W wielu jednak przypadkach, szczególnie dla chrząszczy z rodziny Curculionidae, przyjęto najnowsze nazewnictwo ustalone i uwzględnione w ostatnich tomach Katalogu fauny Polski (Burakowski, Mroczkowski, Stefańska 1971-1997) i w opracowaniach szczegółowych.

Lista jest pierwszą próbą analizy zagrożenia chrząszczy Górnego Śląska w przyjętych granicach województw: bielskiego, częstochowskiego, katowickiego i opolskiego (zgodnie z podziałem terytorialnym kraju do roku 1998). Sporządzenie listy gatunków oparto na informacjach zawartych w piśmiennictwie entomologicznym oraz na wynikach bieżących badań terenowych autorów, a także przeglądu notatek i kolekcji dawnych badaczy. Z Górnego Śląska zachowały się jedne z najstarszych spisów chrząszczy, które pozwalają w wielu przypadkach wnioskować o procesie zanikania gatunku. Są jednak całe grupy bardzo słabo zbadane (np. rodziny Staphylinidae, Cryptophagidae), których zagrożenie można nazwać jako nieokreślone.

Podstawowym źródłem informacji były dane zawarte w kolejnych tomach Katalogu fauny Polski (Burakowski, Mroczkowski, Stefańska 1971-1997). Wykorzystano także opracowania o charakterze monograficznym: Kelcha (1846), Rogera (1856), Wachtla (1870), Stobieckiego (1883), Lgockiego (1908), Gerharda (1910), Wanki (1915-1927), Stefka (1939), Pawłowskiego (1967), Kuśki (1973, 1977, 1982, 1995), Szafrańca i Szołtysa (1997). Przy aktualizacji danych niezwykle pomocne były bieżące prace inwentaryzacyjne, prowadzone przez Romana Królika, Mieczysława Mazura, Andrzeja Melke, Stanisława Szafrańca i Henryka Szołtysa. Wszystkie te informacje były pomocne przy określaniu kategorii zagrożenia gatunków oraz stwierdzeniu faktów ich wymarcia.

Gromadzenie materiałów do listy zakończono w listopadzie 1997 roku, a ostatnie uzupełnienia wprowadzono w kwietniu 1998 roku. Analizie poddano około 4 000 gatunków, stwierdzonych dotąd na Górnym Śląsku, w przyjętych granicach. Lista obejmuje chrząszcze wykazywane w XIX i XX wieku, z pominięciem synantropijnych gatunków zawleczonych. Zawiera ona 1 236 gatunków chrząszczy Górnego Śląska, dla których ustalono kategorie zagrożenia. Spośród tej grupy chrząszczy: 111 gatunków uznano za wymarłe na Górnym Śląsku, 224 gatunki uznano za skrajnie zagrożone i ginące, 236 gatunków za narażone na wyginięcie, 483 gatunki znajdowane są rzadko na Górnym Śląsku, a 182 gatunki nie mają jeszcze rozpoznanego statusu zagrożenia.

Wymieniane liczby nie mogą być przyjmowane bezkrytycznie. Różnią się one w zależności od stopnia zbadania poszczególnych obszarów i dużych różnic w ich bogactwie gatunkowym. Najlepiej zbadane i najbogatsze w gatunki jest województwo bielskie, mające równocześnie największą liczbę gatunków zagrożonych. Najsłabiej natomiast zbadane jest województwo częstochowskie, mające w związku z tym najmniej gatunków zagrożonych. Ponieważ chrząszcze są rzędem owadów o dużej liczbie gatunków, a jednocześnie znajdują się w kręgu zainteresowania wielu entomologów, ciągle przybywa nowych danych, które z pewnością pozwolą zaktualizować listę.

Czerwoną listę chrząszczy Górnego Śląska można pobrać bezpośrednio ze strony (w formacie Format PDF PDF (236 KB)).

Do przeglądania i drukowania dokumentów w formacie Format PDF PDF można użyć m.in. dostępnego bezpłatnie programu Adobe Acrobat Reader.

Materiał strony opracowano 15 marca 2004 roku. Autor opracowania: A. Miszta.

Czerwona lista porostówCzerwona lista mchówCzerwona lista wątrobowcówCzerwona lista grzybów wielkoowocnikowychCzerwona lista mięczakówCzerwona lista mięczaków słodkowodnychCzerwona lista pająkówCzerwona lista chrząszczyCzerwona lista motyli dziennychCzerwona lista zbiorowisk roślinnych
Polskie czerwone księgiCzerwona lista IUCNPolskie czerwone listyRegionalne czerwone listyCzarna księga przyrody
GrzybyPorostyRośliny | ZwierzętaRoślinność Struktury ekologiczneZagrożone, rzadkie, wymarłeOsobliwości świata roślinOsobliwości świata zwierząt
Województwo | Człowiek i przyroda | Badania i edukacjaOchrona przyrody | Przyroda nieożywiona | Przyroda ożywiona | Pomocne i polecane | Mapa serwisu
e-mail
Serwis współfinansowany przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach
Copyright © 2002-2006 Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska   Projekt i wykonanie: ZiP Soft