| Czerwona lista chrząszczy Górnego
Śląska powstała z inicjatywy Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego
Śląska w Katowicach. Została opracowana przez koleopterologów
związanych bezpośrednio lub pośrednio z Instytutem Zoologii i
Ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie. Poszczególne grupy systematyczne
analizowali: profesor Jerzy Pawłowski - Adephaga, Histeroidea,
Staphylinoidea (w tym tylko część Staphylinidae) i Scarabaeoidea;
doktor Daniel Kubisz - Hydrophiloidea, Dascilloidea, Byrrhoidea,
Parnoidea, Buprestoidea, Elateroidea, Dermestoidea,
Cleroidea, Lymexyloidea i Cucujoidea, Staphylinidae
(w tym część początkową - do Steninae włącznie - wspólnie
z profesorem J. Pawłowskim) oraz profesor Antoni Kuśka - Cantharoidea,
Chrysomeloidea i Curculionoidea.
W opracowaniu zastosowano układ taksonów i w dużej mierze
nazewnictwo według Mroczkowskiego i Stefańskiej (1991). W wielu
jednak przypadkach, szczególnie dla chrząszczy z rodziny Curculionidae,
przyjęto najnowsze nazewnictwo ustalone i uwzględnione w ostatnich
tomach Katalogu fauny Polski (Burakowski, Mroczkowski, Stefańska 1971-1997)
i w opracowaniach szczegółowych.
Lista jest pierwszą próbą analizy zagrożenia chrząszczy Górnego
Śląska w przyjętych granicach województw: bielskiego, częstochowskiego,
katowickiego i opolskiego (zgodnie z podziałem terytorialnym kraju
do roku 1998). Sporządzenie listy gatunków oparto na informacjach
zawartych w piśmiennictwie entomologicznym oraz na wynikach bieżących
badań terenowych autorów, a także przeglądu notatek i kolekcji
dawnych badaczy. Z Górnego Śląska zachowały się jedne z
najstarszych spisów chrząszczy, które pozwalają w wielu
przypadkach wnioskować o procesie zanikania gatunku. Są jednak całe
grupy bardzo słabo zbadane (np. rodziny Staphylinidae, Cryptophagidae),
których zagrożenie można nazwać jako nieokreślone.
Podstawowym źródłem informacji były dane zawarte w kolejnych
tomach Katalogu fauny Polski (Burakowski, Mroczkowski, Stefańska 1971-1997).
Wykorzystano także opracowania o charakterze monograficznym: Kelcha
(1846), Rogera (1856), Wachtla (1870), Stobieckiego (1883),
Lgockiego (1908), Gerharda (1910), Wanki (1915-1927), Stefka (1939),
Pawłowskiego (1967), Kuśki (1973, 1977, 1982, 1995), Szafrańca i
Szołtysa (1997). Przy aktualizacji danych niezwykle pomocne były
bieżące prace inwentaryzacyjne, prowadzone przez Romana Królika,
Mieczysława Mazura, Andrzeja Melke, Stanisława Szafrańca i
Henryka Szołtysa. Wszystkie te informacje były pomocne przy określaniu
kategorii zagrożenia gatunków oraz stwierdzeniu faktów ich
wymarcia.
Gromadzenie materiałów do listy zakończono w listopadzie 1997
roku, a ostatnie uzupełnienia wprowadzono w kwietniu 1998 roku.
Analizie poddano około 4 000 gatunków, stwierdzonych dotąd
na Górnym Śląsku, w przyjętych granicach. Lista obejmuje chrząszcze
wykazywane w XIX i XX wieku, z pominięciem synantropijnych gatunków
zawleczonych. Zawiera ona 1 236 gatunków chrząszczy Górnego
Śląska, dla których ustalono kategorie zagrożenia. Spośród tej
grupy chrząszczy: 111 gatunków uznano za wymarłe na Górnym
Śląsku, 224 gatunki uznano za skrajnie zagrożone i ginące,
236 gatunków za narażone na wyginięcie, 483 gatunki
znajdowane są rzadko na Górnym Śląsku, a 182 gatunki nie
mają jeszcze rozpoznanego statusu zagrożenia.
Wymieniane liczby nie mogą być przyjmowane bezkrytycznie. Różnią
się one w zależności od stopnia zbadania poszczególnych obszarów
i dużych różnic w ich bogactwie gatunkowym. Najlepiej zbadane i
najbogatsze w gatunki jest województwo bielskie, mające równocześnie
największą liczbę gatunków zagrożonych. Najsłabiej natomiast
zbadane jest województwo częstochowskie, mające w związku z tym
najmniej gatunków zagrożonych. Ponieważ chrząszcze są rzędem
owadów o dużej liczbie gatunków, a jednocześnie znajdują się w
kręgu zainteresowania wielu entomologów, ciągle przybywa nowych
danych, które z pewnością pozwolą zaktualizować listę.
Czerwoną listę chrząszczy Górnego Śląska można
pobrać bezpośrednio ze strony (w formacie PDF (236 KB)).
Do przeglądania i drukowania dokumentów w
formacie PDF
można użyć m.in. dostępnego bezpłatnie programu Adobe
Acrobat Reader.
Materiał strony opracowano 15 marca 2004 roku.
Autor opracowania: A. Miszta. |