 |
Smardz
jadalny
fot. J. B. Parusel |
|
|
 |
Szmaciak
gałęzisty
fot. J. B. Parusel |
|
|
 |
Soplówka
gałęzista
fot. J. B. Parusel |
|
|
|
Polska była pierwszym krajem w Europie,
który ponad 20 lat temu wprowadził ochronę
gatunkową grzybów (rozporządzenie ministra Leśnictwa i
Przemysłu Drzewnego z dnia 30 kwietnia 1983 r. w sprawie
wprowadzenia gatunkowej ochrony roślin, t.j. Dz. U. z 1983 r.,
nr 27, poz. 134). Na pierwszej liście, liczącej 10 pozycji
(21 gatunków), znalazły się przede wszystkim grzyby łatwo
rozpoznawalne i narażone na niszczenie, które wyróżniały się
oryginalnymi kształtami, wielkością, barwą lub
charakterystycznym zapachem. W nowelizacji rozporządzenia z roku
2001, objęto ochroną częściową wszystkie gatunki grzybów
wielkoowocnikowych.
Wraz z uchwaleniem nowej ustawy o ochronie przyrody z dnia 16
kwietnia 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2004 r., nr 92,
poz. 880) oraz koniecznością dostosowania prawa krajowego do
wymogów unijnych, zaistniała potrzeba zaktualizowania listy grzybów
objętych ochroną. We wcześniejszych rozporządzeniach, grzyby
zaliczano do królestwa roślin. W nowym rozporządzeniu - ministra
Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko
występujących grzybów objętych ochroną (t.j. Dz. U. z 2004 r.,
nr 168, poz. 1765) - grzyby, zgodnie ze współczesną
systematyką, są traktowane jako osobna grupa organizmów. Rozporządzenie
zawiera 47 gatunków oraz 7 rodzajów (czarka Sarcoscypha,
gwiazdosz Geastrum, kolczakówka Hydnellum, sarniak Sarcodon,
pałeczka Tulostoma, soplówka Hericium, szmaciak Sparassis)
objętych ochroną ścisłą. Włóknouszek ukośny Inonotus
obliguus jest jedynym gatunkiem podlegającym ochronie częściowej.
Jest to nadrzewny grzyb pasożytniczy, którego owocniki rozwijają
się pod korą brzozy, tworząc charakterystyczne, kulistawe narośla.
W wykazie (załączniku do nowego rozporządzenia) ujęto rzadkie
i zagrożone gatunki, nieobjęte wcześniej ochroną ścisłą, jak
również występujące w kraju grzyby z listy 33 gatunków,
proponowanych do ochrony w Europie (zaproponowane do załącznika I
Konwencji Berneńskiej) oraz dotychczas chronione, z wyłączeniem
dwóch gatunków z rodziny sromotnikowatych Phallaceae - mądziaka
malinowego Mutinus ravenelii i sromotnika bezwstydnego Phallus
impudicus. Mądziak malinowy pochodzi z Ameryki Północnej i
jest gatunkiem obcym w naszej mykoflorze, natomiast sromotnik
bezwstydny ma liczne stanowiska na obszarze kraju.
W województwie śląskim
stwierdzono dotychczas 30 gatunków podlegających ochronie
ścisłej. Występuje tu także jedyny chroniony
częściowo grzyb - włóknouszek ukośny Inonotus obliguus.
Wiedza na temat chronionej mykoflory województwa jest dość
fragmentaryczna. Dokładne opracowania dotyczą jedynie wybranych
obszarów (m.in. rezerwatów: Łężczok, Las Murckowski, Parkowe,
Sokole Góry i Zielona Góra) oraz niektórych przedstawicieli grzybów
wielkoowocnikowych (m.in.: flagowca olbrzymiego Meripilus
giganteus, lakownicy lśniącej Ganoderma lucidum,
podgrzybka pasożytniczego Xerocomus parasiticus oraz żagwicy
listkowatej Grifola frondosa). Na nowej liście znalazły się,
spotykane na obszarze województwa, rzadkie grzyby nadrzewne, które
związane są z martwymi lub obumierającymi drzewami, jak: pniarek
różowy Fomitopsis rosea (owocniki wyrastają na zmurszałych
pniach świerka pospolitego Picea abies), ozorek dębowy Fistulina
hepatica (owocniki występują na starszych okazach dębu szypułkowego
Quercus robur) oraz lakownica lśniąca Ganoderma lucidum
(rośnie na drewnie drzew liściastych, rzadziej iglastych; często
na pniakach i korzeniach).
Na uwagę zasługuje odnalezienie w rezerwacie Zielona Góra,
jedynego jak dotąd w Polsce, stanowiska chronionego grzyba - trufli
wgłębionej Tuber mesentericum. |
)
)
)
